Politieke beïnvloeding

Hoe los je problemen op door lobby?

Mensen klagen. Het (gemeentelijk) beleid is niet goed of de regels worden verkeerd uitgevoerd. Dat kun je aanpakken door actievoeren of door te lobbyen. Waar moet je aan denken bij politieke beïnvloeding?
Deze aflevering van Tips & Trucs gaat over het voeren van een effectieve politieke lobby.

Doel

Politieke beïnvloeding rond een bepaalde misstand.

1. Bij wie moet je zijn?

• Gemeente: politieke partijen, wethouder, raad of raadsleden, of ambtenaar 
• Provincie: politieke partijen, gedeputeerde, Provinciale Staten of Statenlid, of ambtenaar 
• Ander orgaan: bijv. zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) zoals Fonds PGO, of brancheorganisatie of toezichthouder zoals Sociaal Fonds Taxi.

Wethouder of gedeputeerde

Rol en taken:

• Besturen en beheersen: laat beleid maken en zorgt dat beleid wordt uitgevoerd op basis van het programma. Ambtenaren voeren het werk uit
• Verantwoording afleggen over de uitvoering van het beleid.

Waarom benaderen:

• Aanpassen beleid of uitvoering: je wilt het beleid of de uitvoering ervan veranderen.

Hoe benaderen:

• Bellen en afspraak maken, rechtstreeks of via secretariaat
• Spreekuur: langsgaan tijdens vragenuurtje, voor tijden spreekuur zie websites of bel met gemeente of provinciehuis
• Brief sturen
• Handtekeningenactie: indienen of overhandigen handtekeningenlijst of petitie
• Werkbezoek organiseren: uitnodigen voor een werkbezoek of inspectie.

Raadslid of Statenlid

Rol en taken:

• Kaders stellen: vaststellen van het budget, de doelstelling, de grenzen waarbinnen wethouder of gedeputeerde, of ambtenaren mogen opereren
• Controleren: wordt ook echt uitgevoerd, wat er is vastgesteld?
• Volksvertegenwoordiging: losse, afzonderlijke gevallen behandelen, zoals losse stoeptegel, te hoge stoeprand, enz.

Waarom benaderen:

• Aanpassen beleid: je wilt ander beleid of een andere begroting of budget
• Verbeteren uitvoering: je wilt dat de uitvoering verbeterd wordt omdat deze niet goed of niet goed genoeg gaat
• Problemen oplossen: er zijn losse, individuele kwesties die opgelost moeten worden.

Hoe benaderen:

• Persoonlijk contact: raadslid of Statenlid bellen, mailen of brief schrijven; wil je langsgaan tijdens fractievergadering, dan eerst afspraak maken met fractievoorzitter
• Handtekeningenactie: indienen of overhandigen handtekeningenlijst of petitie
• Inspreken: inspreken tijdens raadsvergadering of commissievergadering of Statencommissie. Er vindt geen besluitvorming plaats in de commissies. Moties en amendementen (wijzigingsvoorstellen) zijn mogelijk. Ook bepaalt de commissie of ze er in de gemeenteraad of Provinciale Staten nog over willen discussiëren of dat het een hamerstuk wordt
• Burgerinitiatief: een individuele burger kan, mits hij voldoende handtekeningen heeft verzameld, een onderwerp op de agenda van de gemeenteraad of de raadscommissie zetten.

Tip!

• Je hebt meer kans op succes bij een raadslid of Statenlid waarvan de partij meedoet aan college van burgemeester en wethouders (B&W) of Provinciale Staten
• Benader zeker de raads- of Statenleden uit je persoonlijke netwerk
• Leg ook contact met de directeur van het bedrijf of de afdeling die verantwoordelijk is voor de uitvoering (bij vervoer bijv. taxibedrijf).

Ambtenaar

Rol en taken:

• Adviseren: hij adviseert aan B&W of aan Gedeputeerde Staten (GS)
• Beleidsvoorbereiden en -uitvoeren: hij is verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van beleid in opdracht van B&W of van Gedeputeerde Staten.

Waarom benaderen:

• Beleidbeïnvloeden: om suggesties te geven voor beleidsstukken en om uitvoeringsproblemen te voorkomen bij dat beleid
• Problemen oplossen: voor losse, individuele kwesties die opgelost moeten worden.

Hoe benaderen:

• Bellen, schrijven, mailen
• Persoonlijk contact: bezoeken, de spreekuren staan meestal vermeld op website of in gemeentegids.

2. Korte termijn doelen of lange termijn doelen

Korte termijn doel

• Concrete verbeteringen: het beleid of contract, of de afspraken moeten beter worden nagekomen. Op papier klopt alles wel, maar in de praktijk gaat het bij de uitvoering fout.

Stappenplan:

1. Informatie verzamelen: vraag aan ambtenaar van gemeente of provincie om alle stukken. Bijvoorbeeld om een kopie van het beleidsstuk of het contract, en een overzicht van alle andere afspraken of regelingen.
2. Monitoren: bereid je voor door een dossier op te bouwen. Houd bij wat er mis gaat en wanneer het is misgegaan. Zorg dat veel mensen in de gemeente of provincie hun ervaringen bijhouden. Breng de conclusies centraal bij elkaar. Cijfers zijn belangrijk.
3. Rapporteren: breng je conclusies onder de aandacht van de uitvoerder. Bijvoorbeeld bij vervoersbeleid: het taxi- of vervoersbedrijf. Probeer verbeteringen voor elkaar te krijgen.
4. Lobbyen: heb je geen resultaat, schakel dan raadsleden en wethouder, of Statenleden en gedeputeerden, in en stuur zo nodig persberichten rond.
5. Actievoeren: het laatste middel is een actie. Zorg voor publiciteit en vraag aandacht in de pers. Makkers Unlimited kan helpen bij je actie.
6. Lobbyen: benader opnieuw raadsleden en wethouder of Statenleden en gedeputeerde.

Lange termijn doel

• Beter beleid: het beleidsstuk of het contract moet worden aangepast, er moet een andere contractpartner komen of andere afspraken. Bijvoorbeeld bij de thuiszorg: andere afspraken of uitvoering en mogelijk ook een andere thuiszorginstelling.

Stappenplan:

1. Informatie verzamelen: vraag aan ambtenaar van gemeente of provincie om alle stukken. Bijvoorbeeld om een kopie van het beleidsstuk of het contract, en overzicht van alle andere afspraken of regelingen.
2. Beoordelen: vind je dit een goed beleidsstuk of contract? Welke onderdelen wil je verbeteren? Vergelijk dit beleidsstuk of contract met dat van andere gemeenten of provincies: is het slechter, beter of hetzelfde?
3. Verbeteren: vraag aan de gemeenteraad of Provinciale Staten om veranderingen. Help hen een handje: bedenk wat exact anders moet en waarom. Voor wie? Hoeveel personen hebben er baat bij? Wat gaat het kosten? Zijn er externe fondsen die meebetalen? Zijn er potjes bij gemeente of provincie?
4. Zichtbaar maken: vraag aan de wethouder of gedeputeerde een beter beleidsstuk of contract met daarin opgenomen je voorstellen. 
5. Zoek steun: zorg voor een goede lobby. Je hebt meer kans op succes bij wethouder of gedeputeerde als veel partijen uit de raad of Staten je steunen.

Tip!

• De gemeentesecretaris en de griffier van Provinciale Staten zijn belangrijke mensen bij het verkrijgen van informatie en het doorspelen van informatie naar de juiste personen.
• Kennis is macht.
• Zorg dat je de juiste namen hebt van de juiste personen op de juiste beleidsterreinen. Kijk of mensen in je netwerk hen ook persoonlijk kennen.
• Werk samen met andere organisaties die belang hebben bij een beter beleid.
• Cijfers zijn belangrijk, maar ook persoonlijke dagboekjes om problemen te registreren zijn een goed hulpmiddel.
• Probeer met alle politieke partijen, groot en klein, een band op te bouwen. Met goede contacten wordt je als belangenorganisatie soms geïnformeerd door de politiek voordat zaken openbaar zijn.

Meer lezen

• Bombeeck, W. & Poort, F. (2001), Invloed op het gemeentebestuur. Amsterdam: Instituut voor Publiek en Politiek. 
• Tips voor politieke lobby. Utrecht: NPCF, 2003-2004.
• Keep, M. (2007). ‘Lobby’ (belangenorganisaties), in: Vanzelfsprekend? A. ter Haar & S. Overbeek (red.) Leuven|Apeldoorn: Garant.
• www.publiek-politiek.nl

Dank

Deze handreiking is gebaseerd op de workshop ‘Politieke beïnvloeding bij regiotaxi & aanvullend OV’ die Bert de Vries van het Instituut voor Publiek en Politiek gaf voor Makkers Unlimited.

Download als word bestand