De taal van een actievoerder

Hoe spreek je over acties van mensen met beperkingen?

‘Gehandicapten’ of ‘mensen met beperkingen’? ‘Actievoeren’ of ‘problemen zichtbaar maken’? Als actievoerder moet je andere taal gebruiken dan als belangenbehartiger. Deze aflevering van Tips & Trucs gaat over taalgebruik bij actie voeren.
 

Een bestuurslid van een gehandicaptenplatform schrijft: “Bij het lezen van een Makkers-persbericht stuitte ik op de aanduiding ‘mensen met beperkingen’. Moet u nu echt die versluierende term gebruiken? Ik neem tenminste aan dat u doelt op lichamelijk en verstandelijke gehandicapten.”

Passend taalgebruik

Elke benaming voor een bepaalde groep mensen, geeft een beeld van de mate van respect, van emancipatorisch denken, die bij die naam past. Maar bijna iedere naam die we onszelf geven stuit op bezwaar. Als we ‘mensen met handicaps’ gebruiken, voelen chronisch zieken zich buitengesloten. Anderen vinden dat de term ‘gehandicapten’ hen te veel vereenzelvigt met de aandoening en spreken daarom liever over ‘mensen met een handicap’. Juist omdat mensen met beperkingen nog steeds geen gelijkwaardige positie in de samenleving hebben, zal elke naam snel een negatieve bijklank krijgen. Taal staat niet stil. Er moeten dan ook voortdurend nieuwe, politiek correcte termen bedacht worden. Versluierend taalgebruik kan dan makkelijk het gevolg zijn.

Geuzennaam

De term ‘mensen met makke’ klinkt wel mooi, maar is bij veel mensen onbekend. Is het niet beter om als Makkers onze handicap gewoon als geuzennaam te gaan gebruiken? Moeten we als ‘gehandicapten’ de angst en de schuchterheid waarmee we ons presenteren, niet laten varen en niet meer bang zijn voor welke naam dan ook? Maar betekent dit dat we ‘gebrekkig’ en ‘invalide’ weer van stal moeten halen?

Verstandelijke beperking?

Op dit moment worden de omschrijvingen ‘mensen met een verstandelijke handicap’ en ‘mensen met verstandelijke beperkingen’ door elkaar gebruikt. Deze termen roepen niet zo’n negatief beeld op als de ouderwetse woorden ‘geestelijk gehandicapt’ en ‘zwakzinnig’. ‘Mensen met een verstandelijke handicap’ laat zien dat het in de eerste plaats om mensen gaat en niet om de handicap. ‘Verstandelijk’ verwijst ook beter naar de oorzaak van de handicap, het intellectuele functioneren.
Toch spreken betrokkenen zelf het liefst over ‘verstandelijke beperkingen’. De term ‘beperking’ wordt als minder beladen ervaren dan ‘handicap’. Maar ook sluit ‘beperkingen’ beter aan bij de nieuwe visie over op verstandelijke handicap. Daarbij staat het functioneren centraal en niet het intelligentietekort. Een beperking komt tot uiting in de wisselwerking tussen persoon en omgeving. Iemand kan in de ene omgeving wel en in een andere omgeving niet voldoen aan verwachtingen.

Makkers

Makkers Unlimited heeft zelf gekozen voor de term ‘mensen met een beperking’. Het is een algemeen geaccepteerde term die staat voor een brede groep mensen. Ook chronisch zieken en mensen met een verstandelijke handicap voelen zich er mee aangesproken. Natuurlijk, iedereen heeft wel één of andere vorm van beperking en daarom wordt de aanduiding erg algemeen. Maar dat is niet erg. Het is zelfs goed. Het laat zien dat Makkers staat voor een niet precies af te bakenen groep mensen en dat de acties van Makkers iedereen aan kunnen gaan.
Het gebruik van de term ‘mensen met beperkingen’ heeft ook een praktische reden. We proberen vlot en afwisselend te schrijven. Dat betekent dat we ‘mensen met een beperking’ niet steeds dezelfde naam geven. ‘Mensen met beperkingen’ is een aardige alternatieve omschrijving, maar soms past ‘gehandicapten’ echt beter in de kop van een persbericht.

Makkers is echter voorstander van vrije meningsuiting. Daarom gaan we niet aan actievoerders opleggen welke woorden ze moeten gebruiken en welke woorden niet.

 Download als word bestand